Gecekondu sahibi 6306'da haksız değildir: anlaşmayla tahliyede gecekondu sahibine riskli yapılarda aylık kira bedelinin İKİ KATI kadar; riskli/rezerv alanlarda hak sahipleri için belirlenen süre ve miktarın ÜÇ KATINI geçmemek üzere kira yardımı yapılabilir. 775'e göre yoksul/dar gelirli kabul edilenlere konut, 7269 hükümleriyle BORÇLANDIRMA yoluyla verilebilir; borcu ödeyemeyene paylı tapu + oturma hakkı modeli işler. En az bir yıldır o yapıda oturmak, malik olmayanlar için de hak kapısıdır.
Dönüşüm bölgelerinin en kırılgan grubu, tapusu olmayan ya da eksik olan sakinlerdir: gecekondu sahipleri. Yaygın korku "tapum yok, beni kapı önüne koyarlar" şeklindedir — oysa 6306, gecekondu sahibini görünür bir hak sahibi olarak tanımlar: kira yardımında çarpanlı tutar, konutta borçlandırma imkânı ve ödeyemeyene oturma hakkı güvencesi. Şartlar ve sınırlar da nettir; ikisini birlikte anlatalım.
Kavram notu: mevzuattaki "gecekondu", 775 sayılı Gecekondu Kanunu'ndaki tanıma ve yoksul veya dar gelirli kabulüne bağlanır. Elinizdeki tapu tahsis belgesi tapu değildir; hak sahipliği değerlendirmesinde kurum uygulamasına göre dikkate alınır — bu yüzden ilk adım her zaman belge dosyanızı (tahsis, elektrik-su kayıtları, ikamet) derli toplu hazırlamaktır. Bilgilendirme amaçlıdır; hak sahipliği tespiti proje bazında ilgili kurumca yapılır.
Kira yardımı: standart tutarın katları (Yön. md. 16/2-b)
Anlaşma ile tahliye edilen yapılarda gecekondu sahibine kira yardımı çarpanlıdır:
| Durum | Gecekondu sahibine kira yardımı |
|---|---|
| Riskli yapıda | Standart aylık kira bedelinin iki katı kadar |
| Riskli/rezerv yapı alanında | Hak sahipleri için belirlenen süre ve miktarın üç katını geçmemek üzere, kurumca belirlenen süre-miktar |
| Ek md. 1/1-a riskli alanlarında | 48 ayı geçmemek şartıyla kurumca belirlenen süre-miktar |
Standart tutarların güncel hâli (İstanbul için aylık taban, il grupları, başvuru adımları) kira yardımı rehberinde — çarpan bu tabana uygulanır. Başvuru penceresi herkesle aynıdır: tahliye/yıkımdan itibaren 1 yıl (md. 16/4).
"Tapum yok" iki ayrı kapıyı açar
1) Yapı sizin, arsa değilse (gecekondu sahibi): 775'e göre yoksul veya dar gelirli kabul edilenlere verilecek konut ve işyerleri; Başkanlık/TOKİ/İdare tarafından 7269 sayılı Kanun'da belirtilen usul ve esaslara göre BORÇLANDIRMA suretiyle de verilebilir (Kanun md. 6/3). Yani peşin alım gücü aranmaz — bedel, uzun vadeli borçlanma senediyle taksitlendirilir.
2) Sadece oturuyorsanız (malik/sahip değilseniz): aynı fıkra, malik olmasalar bile yapıda en az bir yıldır ikamet eden kiracı ve sınırlı ayni hak sahiplerine ya da işyeri işletenlere konut/işyeri verilebilmesini ve kredi desteğini düzenler; artan konutlardan noter kurasıyla dağıtım da mümkündür (Yön. md. 14). "En az 1 yıldır ikamet" şartını belgeleyebilmek (abonelik, adres kaydı) bu kapının anahtarıdır.
Borcu ödeyemeyecek durumda mısınız? — oturma hakkı güvencesi
Başkanlıkça yürütülen uygulamalarda, 775'e göre yoksul/dar gelirli kabul edilen hak sahibi borçlanma bedelini ödeyemeyeceğini beyan ederse sokağa bırakılmaz: konut, hak sahibiyle Başkanlık arasında paylı mülkiyet olarak tescil edilir ve hak sahibine (evliyse eşiyle birlikte) 4721 sayılı Kanun'a göre oturma hakkı tanınır. Şartları, sonradan bedeli TÜFE-ÜFE ortalamasıyla güncelleyip hisseyi devralma imkânını ve vefat hâlinde mirasçıların 3 aylık başvuru penceresini değer tespiti ve borçlanma rehberinde ayrıntılı anlattık.
Gerçekçi sınırlar — neyi vaat etmiyor?
- Gecekondu hakları otomatik tapu vaadi değildir; hak sahipliği, kurumun yapacağı tespit ve 775 kriterlerine bağlıdır.
- Çarpanlı kira yardımı "anlaşma ile tahliye" düzleminde işler; süreçle çatışmak yerine belgeyle masaya oturmak her senaryoda daha kazançlıdır — tahliye takvimi ve haklar.
- Alan uygulamasındaysanız takvim kurum programına bağlıdır; alan/parsel farkını bilerek konuşun.
Sık sorulanlar
Gecekondum var ama tapu tahsis belgem bile yok — hiç hakkım yok mu?
Hak sahipliği belge setinin bütününe ve kurum tespitine bakar; tahsis belgesi güçlü bir karinedir ama tek yol değildir. İkamet ve yapı sahipliğinizi gösteren her kaydı (abonelikler, vergi/harç ödemeleri, muhtarlık kayıtları) dosyalayın ve tespit sürecinde yazılı başvurun.
Kira yardımını kiracı gibi tek seferde mi alırım?
Hayır — gecekondu sahibinin çarpanı aylık modele uygulanır (riskli yapıda 2 kat). Tek seferlik (defaten) ödemeler kiracı/sınırlı ayni hak sahibi statüsüne özgüdür.
Borçlanmayla aldığım konutu satabilir miyim?
Borçlanma ve paylı mülkiyet/oturma hakkı modellerinde devir, bedelin ödenmesine bağlıdır — bedelin tamamı ödenmeden tapuda ferağ verilmez. Ayrıntı: değer/borçlanma rehberi.
Aynı bölgede hem gecekondum hem dairem var; hangisi geçerli?
Her taşınmaz kendi statüsünde değerlendirilir; oturma hakkı modelinde "üzerine kayıtlı başka konut bulunmaması" şartı arandığını unutmayın.
Kaynak
- 6306 sayılı Kanun md. 6/3 (775'e göre yoksul/dar gelirlilere ve en az 1 yıldır ikamet eden kiracı/sınırlı ayni hak sahiplerine konut-işyeri; 7269 usulüyle borçlandırma) — RG 31.05.2012/28309.
- 6306 Uygulama Yönetmeliği md. 16/2-b (gecekondu sahibine riskli yapıda 2 kat; alanlarda 3 katını geçmemek üzere; Ek md. 1 alanlarında ≤48 ay), md. 16/4 (1 yıllık başvuru), md. 13/13 (paylı mülkiyet + oturma hakkı + güncellemeli devralma), md. 14 (artan konutlar + noter kurası) — RG 15.12.2012/28498, son değişiklik RG 4/2/2026-33158.
Bu rehber, yapıyo Mühendislik Ekibi tarafından güncel mevzuat (6306 sayılı Kanun, 7471 sayılı değişiklik ve 4 Şubat 2026 Uygulama Yönetmeliği) ve Kadıköy saha deneyimine dayanılarak hazırlanmıştır. Bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı hukuki görüş değildir. Binanıza özel ücretsiz değerlendirme için bizimle iletişime geçin.