Gecekondu sahibi 6306'da haksız değildir: anlaşmayla tahliyede gecekondu sahibine riskli yapılarda aylık kira bedelinin İKİ KATI kadar; riskli/rezerv alanlarda hak sahipleri için belirlenen süre ve miktarın ÜÇ KATINI geçmemek üzere kira yardımı yapılabilir. 775'e göre yoksul/dar gelirli kabul edilenlere konut, 7269 hükümleriyle BORÇLANDIRMA yoluyla verilebilir; borcu ödeyemeyene paylı tapu + oturma hakkı modeli işler. En az bir yıldır o yapıda oturmak, malik olmayanlar için de hak kapısıdır.
Dönüşüm bölgelerinin en kırılgan grubu, tapusu olmayan ya da eksik olan sakinlerdir: gecekondu sahipleri. Yaygın korku "tapum yok, beni kapı önüne koyarlar" şeklindedir — oysa 6306, gecekondu sahibini görünür bir hak sahibi olarak tanımlar: kira yardımında çarpanlı tutar, konutta borçlandırma imkânı ve ödeyemeyene oturma hakkı güvencesi. Şartlar ve sınırlar da nettir; ikisini birlikte anlatalım.
Kavram notu: mevzuattaki "gecekondu", 775 sayılı Gecekondu Kanunu'ndaki tanıma ve yoksul veya dar gelirli kabulüne bağlanır. Elinizdeki tapu tahsis belgesi tapu değildir; hak sahipliği değerlendirmesinde kurum uygulamasına göre dikkate alınır — bu yüzden ilk adım her zaman belge dosyanızı (tahsis, elektrik-su kayıtları, ikamet) derli toplu hazırlamaktır. Bilgilendirme amaçlıdır; hak sahipliği tespiti proje bazında ilgili kurumca yapılır.
Kira yardımı: standart tutara göre belirlenir (Yön. md. 16/2-b)
Anlaşma ile tahliye edilen yapılarda gecekondu sahibine kira yardımı çarpanlıdır:
| Durum | Gecekondu sahibine kira yardımı |
|---|---|
| Riskli yapıda | Standart aylık kira bedelinin iki katı kadar |
| Riskli/rezerv yapı alanında | Hak sahipleri için belirlenen süre ve miktarın üçte ikisini geçmemek üzere, kurumca belirlenen süre-miktar |
| Ek md. 1/1-a riskli alanlarında | 48 ayı geçmemek şartıyla kurumca belirlenen süre-miktar |
Standart tutarların güncel hâli (İstanbul için aylık taban, il grupları, başvuru adımları) kira yardımı rehberinde — çarpan bu tabana uygulanır. Başvuru penceresi herkesle aynıdır: tahliye/yıkımdan itibaren 1 yıl (md. 16/4).
"Tapum yok" iki ayrı kapıyı açar
1) Yapı sizin, arsa değilse (gecekondu sahibi): 775'e göre yoksul veya dar gelirli kabul edilenlere verilecek konut ve işyerleri; Başkanlık/TOKİ/İdare tarafından 7269 sayılı Kanun'da belirtilen usul ve esaslara göre BORÇLANDIRMA suretiyle de verilebilir (Kanun md. 6/3). Yani peşin alım gücü aranmaz — bedel, uzun vadeli borçlanma senediyle taksitlendirilir.
2) Sadece oturuyorsanız (malik/sahip değilseniz): aynı fıkra, malik olmasalar bile yapıda en az bir yıldır ikamet eden kiracı ve sınırlı ayni hak sahiplerine ya da işyeri işletenlere konut/işyeri verilebilmesini ve kredi desteğini düzenler; artan konutlardan noter kurasıyla dağıtım da mümkündür (Yön. md. 14). "En az 1 yıldır ikamet" şartını belgeleyebilmek (abonelik, adres kaydı) bu kapının anahtarıdır.
Borcu ödeyemeyecek durumda mısınız? — oturma hakkı güvencesi
Başkanlıkça yürütülen uygulamalarda, 775'e göre yoksul/dar gelirli kabul edilen hak sahibi borçlanma bedelini ödeyemeyeceğini beyan ederse sokağa bırakılmaz: konut, hak sahibiyle Başkanlık arasında paylı mülkiyet olarak tescil edilir ve hak sahibine (evliyse eşiyle birlikte) 4721 sayılı Kanun'a göre oturma hakkı tanınır. Şartları, sonradan bedeli TÜFE-ÜFE ortalamasıyla güncelleyip hisseyi devralma imkânını ve vefat hâlinde mirasçıların 3 aylık başvuru penceresini değer tespiti ve borçlanma rehberinde ayrıntılı anlattık.
Gerçekçi sınırlar — neyi vaat etmiyor?
- Gecekondu hakları otomatik tapu vaadi değildir; hak sahipliği, kurumun yapacağı tespit ve 775 kriterlerine bağlıdır.
- Çarpanlı kira yardımı "anlaşma ile tahliye" düzleminde işler; süreçle çatışmak yerine belgeyle masaya oturmak her senaryoda daha kazançlıdır — tahliye takvimi ve haklar.
- Alan uygulamasındaysanız takvim kurum programına bağlıdır; alan/parsel farkını bilerek konuşun.
Sık sorulanlar
Gecekondum var ama tapu tahsis belgem bile yok — hiç hakkım yok mu?
Hak sahipliği belge setinin bütününe ve kurum tespitine bakar; tahsis belgesi güçlü bir karinedir ama tek yol değildir. İkamet ve yapı sahipliğinizi gösteren her kaydı (abonelikler, vergi/harç ödemeleri, muhtarlık kayıtları) dosyalayın ve tespit sürecinde yazılı başvurun.
Kira yardımını kiracı gibi tek seferde mi alırım?
Bakanlığın Kira Yardımı Kılavuzu, riskli yapıda gecekondu sahiplerine iki aylık kira yardımı ödeneceğini yazar ve bunu kiracı ile sınırlı ayni hak sahibi ödemeleriyle aynı maddede sayar (md. 10/1-ç). Ödemenin nasıl yapılacağını başvuruda İl Müdürlüğü'nden teyit edin.
Borçlanmayla aldığım konutu satabilir miyim?
Borçlanma ve paylı mülkiyet/oturma hakkı modellerinde devir, bedelin ödenmesine bağlıdır — bedelin tamamı ödenmeden tapuda ferağ verilmez. Ayrıntı: değer/borçlanma rehberi.
Aynı bölgede hem gecekondum hem dairem var; hangisi geçerli?
Her taşınmaz kendi statüsünde değerlendirilir; oturma hakkı modelinde "üzerine kayıtlı başka konut bulunmaması" şartı arandığını unutmayın.
Kaynaklar
- 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği (güncel metin) — md. 16/2-b (gecekondu sahibine kira yardımı), md. 16/4 (1 yıl), md. 13/13 (oturma hakkı), md. 14 (artan konutlar)
- 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun (güncel metin) — md. 6/3 (775'e göre yoksul/dar gelirlilere 7269 usulüyle borçlandırma)
- Kentsel Dönüşüm Başkanlığı — Kira Yardımı Kılavuzu — md. 10/1-ç (gecekondu sahiplerine iki aylık), md. 9/24 (tapu tahsis belgesi)
Son kontrol: 27.09.2026.
Bu rehber, Hüseyin Gülle (Yüksek İnşaat Mühendisi) tarafından güncel mevzuat (6306 sayılı Kanun, 7471 sayılı değişiklik ve 4 Şubat 2026 Uygulama Yönetmeliği) ve Kadıköy saha deneyimine dayanılarak hazırlanmıştır. Bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı hukuki görüş değildir. Binanıza özel ücretsiz değerlendirme için bizimle iletişime geçin.