Riskli Yapı Tespit Kuruluşu Nasıl Seçilir? Lisans Şartları, Sahte Rapor Riski ve Devletin Resen Tespiti (Yönetmelik md. 6-7)

Riskli yapı tespiti, dönüşümün resmî kapısı — ve bu kapıda hangi kuruluşla çalıştığınız hem raporun sağlamlığını hem sürecin hızını belirler. İki şeyi baştan netleştirelim: (1) Tespiti yalnızca Bakanlıkça (Kentsel Dönüşüm Başkanlığınca) lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlar yapabilir; bu kuruluşlar herhangi bir bölgeyle sınırlı olmaksızın ülke genelinde çalışabilir. (2) "Tanıdık firmaya istediğimiz sonucu yazdırırız" hayali kurmayın — gerçeğe aykırı rapor düzenlenmesi hâlinde yalnız kuruluş değil, tespiti talep eden malik hakkında da Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur (md. 6/12).

yapıyo lisanslı bir tespit kuruluşu DEĞİLDİR ve bu yazı firma önermez. Amaç; lisans şartlarını, mühendis yeterliliklerini ve denetim mekanizmasını göstererek doğru soruları sordurmaktır. Güncel lisanslı kuruluş listesini her zaman Bakanlığın/Başkanlığın resmî kaynaklarından teyit edin.

Kimler lisans alabilir? (md. 6/1)

Başkanlıkça lisanslandırılmak kaydıyla: kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, sermayesinin en az %40'ı kamu kurum ve kuruluşlarına ait şirketler, depremden korunma ve deprem mühendisliği alanında çalışan sivil toplum kuruluşları, 4708 sayılı Kanun'a göre Bakanlıktan izin belgeli yapı denetimi ve laboratuvar kuruluşları ile inşaat/jeoloji/jeofizik mühendisleri odalarına büro tescilini yaptırmış kurum ve kuruluşlar. Yani karşınızdaki firma tabelasında ne yazarsa yazsın, ilk soru: "Başkanlık lisans belgeniz var mı, hangi tarihli?"

Raporu kim imzalayacak? — mühendis şartları (md. 6/2-3)

• Tespitte görev alacak mühendislerin; ilgili meslek odasına üyeliğinin sürmesi, meslekte fiilen en az 5 yıl çalışmış olması, Başkanlıkça uygun görülen kurumlarca düzenlenen eğitimi tamamlayıp yapılan yazılı sınavda 100 üzerinden en az 70 almış olması gerekir.
• Her tespitte en az bir İNŞAAT MÜHENDİSİNİN görevlendirilmesi mecburidir; ihtiyaca göre jeoloji/jeofizik mühendisi de eklenir.
• Bir mühendis aynı anda birden fazla lisanslı kuruluşta görev alamaz ve ortak olamaz — "her firmada aynı imza" düzenine kapalıdır.

Pratik sorular: raporu imzalayacak mühendislerin katılım/başarı belgeleri, firmanın kaç tespiti bulunduğu ve raporun Bakanlığın elektronik yazılım sistemi üzerinden mi düzenleneceği (zorunludur — md. 7/1).

Denetim ve yaptırım: sistem nasıl kendini koruyor?

• Başkanlık, riskli yapı tespiti faaliyetlerini denetleme yetkisine sahiptir (md. 6/7); raporlar Müdürlükçe incelenir, eksikse düzeltilmek üzere kuruluşa iade edilir ve eksiklikler bildirimden itibaren 30 gün içinde giderilmek zorundadır (md. 7/9).
• Görevini mevzuata uygun yapmayan kuruluşlara, fiilin durumuna göre Kanun md. 3/8'deki idari para cezalarından lisans iptaline kadar giden yaptırımlar uygulanır; cezalar tebliğden itibaren 1 ay içinde ödenmezse vergi dairesince 6183'e göre tahsil edilir (md. 6/9-10).
• En ağır hâller doğrudan savcılığa gider (md. 6/12): lisans başvurusunda gerçeğe aykırı belge, mevcut olmayan bir yapı hakkında rapor, raporu mevcut olmayan mühendisle hazırlama… Bu hâllerde kuruluş yöneticileri/ortakları ve böyle bir tespiti talep eden malik hakkında suç duyurusunda bulunulur.
• Şu hâllerdeki kuruluşlara yeni tespit işlemi de açılmaz (md. 6/8): görevlendirilecek inşaat mühendisi kalmaması, zorunlu bildirimlerin yapılmaması, meslek odası men cezası, eğitim yenileme eksiği, UETS adresi bildirilmemesi.

Malik için anlamı: rapor "satın alınan bir sonuç" değil, iki kez süzülen teknik bir belgedir — önce elektronik sistem ve Müdürlük incelemesi, itiraz olursa da 7 üyeli teknik heyet. Zayıf raporla başlayan süreç, itiraz aşamasında geri döner ve size zaman kaybettirir.

Devlet kendiliğinden tespit yapar mı? — resen tespit (md. 7/2-b)

Evet, iki biçimde: Başkanlık/İdare tespiti resen yapabilir ya da süre vererek maliklerden isteyebilir; verilen sürede yaptırılmazsa tespit Başkanlıkça veya İdarece yapılır/yaptırılır. Kritik ayrıntılar:

• Masraf yine maliklerindir: maliklerce yaptırılmadığı için idarece yapılan tespitin masrafından malikler hisseleri oranında sorumludur; tebligatı izleyen 1 ay içinde ödenmeyen masraf, vergi dairesine bildirilir ve 6183'e göre tahsil edilir.
• Engellemek çözüm değildir: kapıyı açmamak, kilitlemek, tehdit gibi hâllerde mülki idare amirinin yazılı izniyle kolluk eşliğinde kapalı kapılar açtırılarak tespit resen yapılır (md. 7/2-c).

Yani "biz başvurmazsak bina dönüşüme giremez" varsayımı mutlak değildir — özellikle Başkanlığın belirlediği alanlarda idare süreci kendisi tetikleyebilir. Erken davranan malik, hem kuruluş seçimini hem takvimi kontrol eder; ücretsiz fizibiliteyle tabloyu önden görmek bu yüzden değerlidir.

Sık sorulanlar

En ucuz teklifi veren firmayı seçmek riskli mi?
Fiyat tek başına eleme kriteri değildir; ama ücret, saha kapsamını (karot sayısı, donatı taraması, zemin verisi) daraltıyorsa raporunuz Müdürlük/heyet süzgecinde iade riski taşır. Teklifleri "kaç numune, hangi mühendisler, hangi sürede" düzeyinde karşılaştırın.

Rapor 'risksiz' çıkarsa tekrar başka firmaya yaptırabilir miyim?
Kural olarak her yapı için yalnız bir tespit raporu düzenlenebilir (md. 7/3); yeniden tespit ancak itiraz/yargı kararı ya da yapının durumunu etkileyen somut bir hadise hâlinde gündeme gelir. Bu yüzden ilk kuruluş seçimini ciddiye alın.

Tespit ücretini kim öder?
Kural: malikler (md. 7/2-a, masrafları kendilerine ait olmak üzere). Resen tespitte de fatura sonuçta maliklere döner — yukarıdaki 1 ay/6183 mekanizmasıyla.

Firma listesini nereden doğrularım?
Başkanlığın/Bakanlığın yayımladığı güncel lisanslı kuruluş listesinden; ayrıca kuruluşun UETS kayıtlı elektronik tebligat adresi olması zorunludur (md. 6/8-e). Tereddütte İl Müdürlüğü'ne sorun.

Kaynak

• 6306 Uygulama Yönetmeliği md. 6 (lisans verilebilecekler; mühendislerde ≥5 yıl + eğitim + sınavda ≥70; en az bir inşaat mühendisi; tek kuruluş kuralı; denetim; md. 3/8'e göre yaptırımlar; suç duyurusu hâlleri md. 6/12; yeni iş yasağı hâlleri md. 6/8), md. 7/1-3 (elektronik yazılım zorunluluğu; masrafların maliklere ait olması; resen tespit ve 1 ay/6183 tahsili; kolluk marifetiyle tespit; tek rapor kuralı), md. 7/9 (eksikliklerin 30 günde giderilmesi) — RG 15.12.2012/28498, son değişiklik RG 4/2/2026-33158.
• 6306 sayılı Kanun md. 3 (tespit yetkisi ve idari yaptırım çerçevesi) — RG 31.05.2012/28309.

Bu rehber, yapıyo Mühendislik Ekibi tarafından güncel mevzuat (6306 sayılı Kanun, 7471 sayılı değişiklik ve 4 Şubat 2026 Uygulama Yönetmeliği) ve Kadıköy saha deneyimine dayanılarak hazırlanmıştır. Bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı hukuki görüş değildir. Binanıza özel ücretsiz değerlendirme için bizimle iletişime geçin.