İstanbul'da selin en çok vurduğu yerler dere boyları ve vadi tabanlarıdır: 2009'da Ayamama Deresi çevresi, 2026'da Ayazağa, Kağıthane ve Beykoz. Evinizin riskini anlamak için dereye yakınlığa, eski dere yatağına, sokağın en alçak noktasında olup olmadığınıza ve bodrum katın sokak seviyesine bakın. Adres girerek taşkın riskine bakılabilen herkese açık resmî bir ekran bulamadık; imar durumu ve belediye en güvenilir başlangıçtır.
İstanbul'da sel çoğunlukla aynı tür yerleri vurur: dere boyları, vadi tabanları ve üstü kapatılmış ya da daraltılmış dere yataklarının çevresi. 9 Eylül 2009'da Ayamama Deresi çevresi, 14–15 Ekim 2026'da Ayazağa, Kağıthane ve Beykoz bunu yeniden gösterdi. Su, yağmur yoğunlaşınca en alçak noktaya ve eski yatağına döner. Evinizin risk altında olup olmadığını anlamak için şu dört soruyla başlayın: Binanız bir dereye ya da eski bir dere yatağına yakın mı? Sokağın en alçak noktasında mı? Bodrum ya da zemin katınız sokak seviyesinin altında mı? Bina geçmişte su aldı mı? Bu yazının hazırlandığı tarihte, İstanbul için adres girerek taşkın riskine bakılabilen herkese açık resmî bir ekran bulamadık. En güvenilir başlangıç, parselinizin imar durumu ve belediyenizdir.
Not: Bu yazı 14–15 Ekim 2026 İstanbul seli sonrasında, "sel riski olan yerler" ve "evim risk altında mı" sorularına yanıt olarak hazırlandı. Aşağıdaki yer adları haberlere ve resmî açıklamalara yansıyan yerlerdir; tam bir risk haritası değildir. Burada adı geçmeyen bir dere boyu da aynı riski taşıyabilir.
Sel neden hep aynı yerleri vurur?
Yağmur suyu toprağa sızamadığında yüzeyden akar ve en alçak noktaya gider. Şehirde bu yol çoğu zaman eski dere yataklarıdır. İstanbul'da sel riskini büyüten başlıca etkenler şunlardır:
- Dere yatakları daraltılmış, üstü kapatılmış ya da çevresi yapılaşmıştır. Yatak, kuru havada dar bir kanal gibi görünse de yoğun yağışta eski genişliğini geri ister.
- Toprak beton ve asfaltla kaplanmıştır. Eskiden toprağa sızan yağmur suyu artık kısa sürede yüzeyden akar ve dereye bir anda ulaşır.
- Kısa sürede çok yağmur yağar. 14–15 Ekim'deki yağış, İstanbul Valisi'ne göre ölçümlerin başladığı 1942'den bu yana en yüksek yağıştı. Bu kadar yoğun yağışta yağmur suyu hatları ve dere kesitleri yetmeyebilir.
- Yamaçlarda toprak kayar. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı'nın 15 Ekim açıklamasına göre bu yağışta 48 toprak kayması yaşandı ve 53 istinat duvarı yıkıldı. Yani risk yalnız dere boyunda değil, dik yamaçlarda da vardır.
"Ani sel" de bu yüzden olur: Kısa sürede düşen çok yağmur, küçük dereleri ve eğimli sokakları dakikalar içinde akan suya çevirir. Bunun için büyük bir nehre yakın olmak gerekmez.
2009 ve 2026: aynı haritanın iki fotoğrafı
9 Eylül 2009 — Ayamama Deresi. Yoğun yağışta Ayamama Deresi taştı; İkitelli ve Basın Ekspres Yolu çevresi sular altında kaldı, araçlar ve iş yerleri suya gömüldü. İstanbul Valisi'nin o günkü açıklamasına göre en az 20 kişi hayatını kaybetti; sonraki kaynaklarda bu sayı daha yüksek verilir. Selin vurduğu yerin dere yatağı ve çevresi olması, o günden beri İstanbul'da sel tartışmasının merkezindedir.
14–15 Ekim 2026. Haberlere ve resmî açıklamalara yansıyan başlıca yerler:
- Sarıyer, Ayazağa: Dereboyu Caddesi ve Kemerburgaz Caddesi çevresinde iş yerleri ve araçlar sular altında kaldı.
- Kağıthane: Kağıthane Deresi taştı; Sadabad çevresi ve Cendere Caddesi su altında kaldı.
- Beykoz: Belediyeye göre 44 mahalleden 1.879 kayıt geldi; en çok kayıt Tokatköy, Gümüşsuyu, İncirköy, Çamlıbahçe ve Ortaçeşme'den geldi.
- Küçükçekmece: Nakkaş Deresi taştı; Ayamama Deresi taşma seviyesine ulaştı.
- Başakşehir: Olimpiyat Stadı yakınında bir dere taştı.
Ortak nokta açıktır: dere boyları ve vadi tabanları. İlçenizdeki kentsel dönüşüm kararlarına Sarıyer, Kağıthane, Beykoz, Küçükçekmece ve Başakşehir sayfalarımızdan bakabilirsiniz.
Evim risk altında mı? 7 soru
- Binanız bir dereye ya da kuru bir dere yatağına yakın mı? Derenin üstü kapatılmış olabilir; görünmemesi yok olduğu anlamına gelmez. "Dereboyu", "Dere Sokak" gibi adlar bir ipucudur.
- Binanız vadi tabanında ya da sokağın en alçak noktasında mı? Yağmurda suyun sokakta hangi yöne aktığına ve nerede biriktiğine bakın.
- Bodrum ya da zemin katınız sokak seviyesinin altında mı? Otopark rampası binaya doğru iniyorsa, sokaktaki su doğrudan bodruma yönelir.
- Bina eski bir dere yatağına ya da dolgu zemine mi oturuyor? Google Earth'ün geçmiş görüntüler özelliğiyle bölgenin eski hâline bakabilir, eski komşulara sorabilir, binanın ruhsat dosyasında zemin etüdü olup olmadığını öğrenebilirsiniz.
- Bina geçmişte su aldı mı? Yöneticiye, muhtara ve eski komşulara sorun. Bir kez su alan yer, benzer yağışta yeniden su alabilir.
- Binanın arkasında ya da önünde dik bir yamaç ya da yüksek bir istinat duvarı var mı? Bu, sel değil heyelan riskidir; ama aynı yağmurla gelir. Bakmanız gereken işaretleri istinat duvarı yazımızda anlattık.
- Binanın yağmur suyu ve kanalizasyon bağlantıları sağlıklı mı? Kanalizasyon bağlantısında geri tepmeyi önleyen bir valf (çekvalf) yoksa, sokak hattı dolduğunda pis su bodruma geri gelebilir.
İlk iki sorudan birine "evet" diyorsanız binanız selin doğal yolunun üzerinde olabilir. Diğer sorular, su geldiğinde zararın ne kadar büyük olacağını belirler.
Resmî olarak nereden öğrenebilirim?
- İmar durumu. Belediyenizin e-imar ekranından ya da imar durumu belgesinden parselinizin dere koruma alanına, dere yatağına ya da taşkınla ilgili bir plan notuna denk gelip gelmediğini görebilirsiniz. Nasıl bakılacağını imar durumu sorgulama yazımızda anlattık.
- Taşkın sınırları imar planına girer. Taşkın ve Rüsubat Kontrolü Yönetmeliği'ne göre imar planları yapılırken taşkın yönetim planı ve Devlet Su İşleri'nin belirlediği taşkın sınırları dikkate alınır. Taşkın sınırı belirlenmemiş yerlerde plan için ayrıca bir taşkın etüdü hazırlanır ve DSİ'nin uygun görüşü alınır (md. 14). Bu kural yeni planlar içindir; eskiden yapılaşmış bir mahallede bu inceleme hiç yapılmamış olabilir.
- Havza taşkın yönetim planları. Tarım ve Orman Bakanlığı havza bazında taşkın yönetim planları hazırlar; bu planlar taşkın tehlike ve risk haritalarını içerir. Ancak bu yazının hazırlandığı tarihte bu haritalara adres girerek bakılabilen herkese açık bir ekran bulamadık.
- Belediye ve İSKİ. Sokağınızın yakınındaki derede ıslah çalışması yapılıp yapılmadığını ve bölgede su baskını kaydı olup olmadığını belediyenize ve İSKİ'ye sorabilirsiniz.
- Riskli alan kararı. 6306 sayılı Kanun'a göre riskli alan, zemin yapısı ya da üzerindeki yapılaşma nedeniyle can ve mal kaybı riski taşıyan ve Cumhurbaşkanınca ilan edilen alandır (md. 2). Bu tanım yalnız depremle sınırlı değildir. Mahallenizin kayıtlı kararlarına kentsel dönüşüm sayfamızdan bakabilirsiniz; farkları riskli alan, riskli yapı ve rezerv alan yazımızda anlattık.
Riskliyse ne yapabilirsiniz?
Şimdi:
- Bodrumda değerli eşya, belge ve elektrik panosu tutmayın; prizleri ve cihazları yerden yükseltin.
- Kanalizasyon bağlantısına çekvalf taktırın; yağmur oluklarının ve bina önündeki ızgaraların açık olduğundan emin olun.
- Konut sigortanızda sel ve su baskını teminatı olup olmadığına bakın. DASK su baskınını karşılamaz (DASK ve su baskını yazımız).
- Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün (mgm.gov.tr) uyarılarını ve Valilik duyurularını izleyin.
Yağış uyarısı geldiğinde:
- Bodrum katlardan, alt geçitlerden ve dere kenarlarından uzak durun.
- Akan suya yürüyerek ya da araçla girmeyin. ABD Ulusal Hava Durumu Servisi'ne göre yaklaşık 15 santimetre hızlı akan su bir yetişkini düşürebilir; yaklaşık 30 santimetre akan su çoğu otomobili sürükleyebilir.
- Su eve girmeye başladıysa elektriği ana şalterden kesin; ancak bunu ıslak zeminde durmadan yapabiliyorsanız.
Kalıcı olarak:
Eski bir binada sel riski çoğu zaman projeden gelir: zemin etüdü yapılmamıştır, bodrum kat sokak seviyesinin altındadır, drenaj ve su yalıtımı yetersizdir. Bina kentsel dönüşümle yeniden yapılırken bu konular projede baştan çözülebilir: zemin etüdü, binanın su basman kotu, bodrum ve otopark girişinin konumu, drenaj ve kanalizasyonda geri tepme önleyici. Bunların sözleşmede ve projede açıkça yer almasını isteyin. Binanızın dönüşümde ne kazandıracağını ücretsiz ön fizibiliteyle görebilirsiniz. Su bastıysa önce su basan evde ilk 72 saat ve su baskını binaya zarar verir mi yazılarımıza bakın.
Sık sorulan sorular
İstanbul'da sel riski olan yerler nereler?
Dere boyları, vadi tabanları ve üstü kapatılmış ya da daraltılmış dere yataklarının çevresi. 2009'da Ayamama Deresi çevresi, 2026'da Ayazağa, Kağıthane ve Beykoz en çok etkilenen yerler arasındaydı. Adres bazında herkese açık resmî bir risk listesi bulamadık.
Evimin sel riskini nasıl öğrenirim?
Binanızın dereye ya da eski bir dere yatağına yakınlığına, sokağın en alçak noktasında olup olmadığına, bodrumun sokak seviyesine ve geçmişte su alıp almadığına bakın. Parselinizin imar durumunu inceleyin ve belediyenize sorun.
Ani sel nedir?
Kısa sürede düşen çok yağmurun, küçük dereleri ve eğimli sokakları dakikalar içinde akan suya çevirmesidir. Büyük bir nehre yakın olmayan yerlerde de görülür.
2009 sel felaketi nerede oldu?
9 Eylül 2009'da Ayamama Deresi taştı; İkitelli ve Basın Ekspres Yolu çevresi sular altında kaldı. İstanbul Valisi'nin o günkü açıklamasına göre en az 20 kişi hayatını kaybetti.
Sel riski olan bölgede ev alınır mı?
Alınabilir; ama almadan önce imar durumuna, bodrum katın konumuna, binanın daha önce su alıp almadığına ve sel teminatlı sigorta yapılıp yapılamayacağına bakın. Bodrum kattaki bir daire için bu kontroller daha da önemlidir.
Kaynaklar
- Taşkın ve Rüsubat Kontrolü Yönetmeliği — Resmî Gazete 03.05.2019 ve md. 14 değişikliği — Resmî Gazete 02.06.2024 — imar planlarında taşkın sınırları ve taşkın etüdü
- 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun (güncel metin) — md. 2 (riskli alan tanımı)
- Tarım ve Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü — havza taşkın yönetim planları
- Sabah — 14–15 Ekim 2026 canlı yayını (Vali, AFAD ve Bakan açıklamaları; etkilenen yerler)
- Haberler.com / AA — Beykoz Belediyesi'nin kayıt açıklaması
- CBS News / AP — 2009 İstanbul seli (Vali'nin o günkü açıklaması)
- TBMM Genel Kurul konuşması — 9 Eylül 2009 Ayamama seli
- ABD Ulusal Hava Durumu Servisi — "Turn Around Don't Drown" — akan suyun derinliği ve tehlikesi
Son kontrol: 16.10.2026.
Bu rehber, Hüseyin Gülle (Yüksek İnşaat Mühendisi) tarafından 14–15 Ekim 2026 İstanbul seli sonrasında, yürürlükteki mevzuat ve resmî açıklamalar esas alınarak hazırlanmıştır. Bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı hukuki ya da teknik görüş değildir. Binanıza özel ücretsiz değerlendirme için bizimle iletişime geçin.
Ada/parselinizle ücretsiz ön fizibiliteye başlayın ya da WhatsApp'tan yazın.