Deprem sonrası hasar tespiti (az/orta/ağır/acil yıktırılacak) ile 6306 riskli yapı tespiti FARKLI iki yoldur. Hatalı bulduğunuz rapora ilan tarihinden 30 gün (acil yıktırılacak: 3 gün) içinde itiraz edin; itiraz da yanlışsa idari yargıda iptal davası açın. Dereceler, itiraz dilekçesi ve ilk adım.
Deprem sonrası AFAD/Bakanlık hasar tespiti (az/orta/ağır/acil yıktırılacak) ile 6306 sayılı Kanun'un "riskli yapı" tespiti FARKLI iki yoldur; karıştırılırsa hak kaybı olur. Hasar tespiti afet sonrası hızlı ve idari sürelidir: sonuçlar mahalle muhtarlığında (ve/veya kaymakamlıkta) ilan edilir ve hatalı bulduğunuz rapora, kural olarak ilan tarihinden itibaren 30 gün içinde itiraz edilir. "Acil yıktırılacak" listesi ise yalnızca 3 gün ilan edilir ve itiraz süresi de 3 gündür — çok kısadır. İtirazınız üzerine bina ilk raporu düzenleyenlerden farklı bir teknik ekip tarafından yeniden incelenir; ikinci (itiraz) tespiti de yanlışsa idari yargıda iptal davası açabilirsiniz. Aşağıda derecelerin sonuçlarını (ağır/acil = yıkım, orta = güçlendirme veya dava), itiraz dilekçesinde bulunması gerekenleri ve "ağır hasar raporum var, ne yapmalıyım?" ilk adımını sıralıyoruz.
Not: Süreler ve derece tanımları, 22 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Afetler Sonrası Bina Hasar Tespiti Yapılmasına İlişkin Genel Kurallar Hakkında Yönetmelik ile her afette AFAD'ın ilan metnine göre uygulanır. Sizin binanız için bağlayıcı süre, muhtarlıkta asılan resmî ilanda ve size tebliğ edilen raporda yazan tarihtir. Kesin süre ve gün sayısı için o ilanı ve güncel mevzuatı esas alın.
Hasar tespiti ile riskli yapı tespiti neden farklı?
İki tespit farklı kanunlara dayanır, farklı olaylarda devreye girer:
- Hasar tespiti — 7269 sayılı Kanun (Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun) ve buna bağlı hasar tespiti yönetmeliği kapsamında, deprem/afet olduktan sonra binanın o depremden ne kadar etkilendiğini belirler. Sonuç idari bir işlemdir, hızlı ilan edilir ve dar süreleri vardır.
- Riskli yapı tespiti — 6306 sayılı Kanun kapsamında, afet olmadan önce binanın gelecekteki bir depremde yıkılma/ağır hasar riskini ölçer. Bunu malik kendisi başlatabilir, süreç kentsel dönüşüme (yıkım-yeniden yapım) bağlanır.
Pratikte fark şu: Hasar tespiti "bu deprem binaya ne yaptı?" sorusunun cevabıdır; riskli yapı tespiti "bir sonraki depremde ne olur?" sorusunun. Depremden sonra "az hasarlı" çıkan bir bina, ayrıca 6306'dan riskli yapı de tespit ettirilebilir — bu, dönüşüm hakkınızı ayrı bir kapıdan açar. Riskli yapı yolunun ayrıntısı için riskli yapı tespiti nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.
Hasar dereceleri ne anlama gelir?
2025 yönetmeliğinde binalar teknik olarak on ayrı sınıfa (hasarsız, az/orta/ağır hasarlı, acil yıktırılacak, yıkık ve girilemeyen/değerlendirme dışı gibi ara durumlar) ayrılır. Malikin en çok karşılaştığı dört-beş kategori ve sonuçları şöyledir:
| Derece | Ne demek | Tipik sonuç |
|---|---|---|
| Hasarsız / Az hasarlı | Taşıyıcı sistem sağlam, hasar yüzeysel | Basit onarımla oturulabilir |
| Orta hasarlı | Taşıyıcı sistemde güçlendirme gerektiren hasar | Güçlendirme yapılmadan kullanımına izin verilmez; güçlendirme veya yıkım |
| Ağır hasarlı | Taşıyıcı sistem büyük ölçüde zarar görmüş | Yıkım kararı |
| Acil yıktırılacak | Anında çökme riski, can güvenliği tehlikesi | Çok kısa sürede yıkım |
Buradaki en kritik nokta orta hasarlı binadır: yönetmeliğe göre orta hasarlı bir yapı, güçlendirme yapılıp yapı kullanma izin belgesi alınmadan kullanılamaz. Yani "orta hasarlı" bir rapor, otomatik yıkım demek değildir; güçlendirme (takviye) ile ayakta kalabilir. Ancak güçlendirmenin teknik olarak mümkün ve ekonomik olup olmadığı ayrı bir mühendislik değerlendirmesidir — bazı binalarda güçlendirme, yeniden yapımdan pahalıya gelebilir. Bu maliyet karşılaştırmasında kentsel dönüşümün gerçek maliyeti yazısındaki kalemler yol gösterir.
Hasar tespit raporuna itiraz kaç gün, nasıl yapılır?
Raporda binanızın derecesini yanlış bulduğunuzu düşünüyorsanız itiraz süreleri şöyle işler:
- İlanı takip edin. Sonuçlar muhtarlık/kaymakamlıkta ilan edilir; ayrıca e-Devlet üzerinden "Hasar Tespit Sorgulama" ekranından binanızı görebilirsiniz.
- Süreye dikkat edin. Az/orta/ağır hasarlı ve hasarsız binalar için ilan tarihinden itibaren 30 gün içinde itiraz edilir. "Acil yıktırılacak" listesindeki binalar yalnızca 3 gün ilan edilir ve itiraz süresi de 3 gündür — bu listeyi günü gününe takip etmek gerekir.
- Dilekçeyle başvurun. İtiraz, ilgili idareye (kaymakamlık veya AFAD il müdürlüğü) yazılı dilekçeyle yapılır.
- Yeniden inceleme. İtiraz üzerine bina, ilk raporu düzenleyenlerden farklı bir teknik ekip tarafından yeniden incelenir. İtiraz sonucu tespit değişebilir veya aynı kalabilir.
İtiraz dilekçesinde ne bulunmalı?
Duygusal bir itiraz değil, teknik gerekçeli bir itiraz işe yarar. Dilekçenizde şunlar olmalı:
- Somut teknik gerekçe — hangi tespitin neden yanlış olduğu (ör. "kolonlarda taşıyıcı hasar yok, çatlaklar sıva kaynaklı").
- Fotoğraf ve belge — hasarın gerçek durumunu gösteren tarihli fotoğraflar, varsa eski projeler.
- Bağımsız mühendis/uzman raporu — kendi hesabınıza aldığınız bir inşaat mühendisinden alınmış taşıyıcı sistem değerlendirmesi, itirazın en güçlü dayanağıdır.
- Kimlik ve tapu bilgisi — malik olduğunuzu ve hangi bağımsız bölümü kastettiğinizi gösteren bilgiler.
İtiraz da reddedilirse: iptal davası
İkinci (itiraz) tespiti de hatalı buluyorsanız yol idari yargıdır. Burada önemli bir gelişme var: Anayasa Mahkemesi'nin E.2023/134 sayılı kararıyla (Resmî Gazete, 16.01.2024), hasar tespit raporlarına "ancak asıl işlemle birlikte dava açılabilir" kuralı iptal edildi. Yani artık hasar tespit raporuna doğrudan iptal davası açabilirsiniz; yıkım kararını beklemek zorunda değilsiniz.
Pratik noktalar:
- Dava idare mahkemesinde açılır. İdari yargıda genel dava açma süresi 60 gündür; ancak sürenin ne zaman başladığı somut olaya göre değişir, bu yüzden kendi sürenizi tebliğ tarihine göre bir avukatla teyit edin.
- Yıkım kararı varsa, dava sonuçlanana kadar binanın yıkılmaması için mutlaka "yürütmenin durdurulması" talep edilmelidir — aksi halde dava sürerken yıkım devam edebilir.
- Bu aşamada bir avukat ve inşaat mühendisi ile çalışmak neredeyse zorunludur.
"Ağır hasar raporum var, ne yapmalıyım?" — ilk adımlar
Panik yapmadan, sırayla:
- Binadan çıkın, can güvenliğini önceleyin. Ağır/acil yıktırılacak bir binaya güvenlik olmadan girmeyin.
- Raporu ve ilan tarihini teyit edin. e-Devlet "Hasar Tespit Sorgulama" veya muhtarlık ilanından derecenizi ve ilan tarihini not edin — süre buradan başlar.
- İtiraz edecekseniz süreyi kaçırmayın. Rapora katılmıyorsanız 30 gün (acil yıktırılacakta 3 gün) içinde teknik gerekçeli dilekçeyle itiraz edin.
- Kira/yardım haklarınızı araştırın. Afet ve dönüşüm süreçlerinde kira yardımı gündeme gelebilir; şartları için kentsel dönüşüm kira yardımı yazısına bakın.
- Yıkım kesinse dönüşüm yoluna geçin. Binanız yıkılacaksa, yeniden yapım artık bir kentsel dönüşüm sürecidir: emsal/hak dağılımı, malik kararı ve müteahhit seçimi devreye girer.
Yıkım kesinleştiğinde en çok merak edilen "yeni binada kaç m² alırım?" sorusudur. Bu, arsanızın emsaline bağlıdır; mantığı için emsal (KAKS) nedir, daire hesabı yazısına bakabilirsiniz.
Bu noktada yapıyo devreye girer. Bina adresinizle belediyenin imar sisteminden otomatik emsal çekerek, yıkım sonrası binada kabaca ne kadar alan çıkabileceğini ücretsiz gösteririz — deneme için ücretsiz ön fizibilite aracını kullanabilirsiniz. Maliklerden ₺0 komisyon alırız (gelirimiz müteahhit tarafındandır), süreci tarafsız yürütür ve her adımı audit log ile şeffaf kaydederiz. Malik kararı aşamasında dönüşüm/yıkım oyu için gereken çoğunluğun salt çoğunluk (P+1, arsa payı) olduğunu da unutmayın — ayrıntısı salt çoğunluk P+1 kuralı yazısında. Nasıl ilerlediğimizi nasıl çalışır sayfasından görebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Hasar tespit raporuna itiraz kaç gün içinde yapılır?
Az, orta, ağır hasarlı ve hasarsız binalarda, sonuçların muhtarlıkta ilan edilmesinden itibaren 30 gün içinde itiraz edilir. "Acil yıktırılacak" listesindeki binalarda liste 3 gün ilan edilir ve itiraz süresi de 3 gündür. Kesin süreyi, size tebliğ edilen rapordaki/ilandaki tarihe göre teyit edin.
Orta hasarlı bina güçlendirme mi yıkım mı?
Orta hasarlı bir binanın güçlendirme yapılmadan kullanılması yönetmelik gereği yasaktır, ama otomatik yıkım da demek değildir. Taşıyıcı sistem güçlendirmesi (takviye) teknik olarak mümkün ve ekonomikse güçlendirme yapılıp yapı kullanma izni alınır; değilse yeniden yapım (yıkım) tercih edilir. Karar, bir inşaat mühendisinin güçlendirme/yeniden yapım maliyet karşılaştırmasına dayanmalıdır.
Hasar tespiti ile riskli yapı tespiti aynı şey mi?
Hayır. Hasar tespiti (7269 ve hasar tespiti yönetmeliği) deprem olduktan sonra binanın o depremden ne kadar etkilendiğini belirler; riskli yapı tespiti (6306) deprem olmadan gelecekteki risk için yapılır ve doğrudan kentsel dönüşüme bağlanır. Az hasarlı çıkan bir bina bile ayrıca riskli yapı tespiti ettirebilir.
İtirazım reddedilirse ne yapabilirim?
İtiraz (ikinci) tespiti de hatalıysa idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi'nin 16.01.2024'te Resmî Gazete'de yayımlanan kararıyla (E.2023/134) artık rapora doğrudan dava açılabiliyor; yıkım kararını beklemek gerekmiyor. Yıkım varsa mutlaka yürütmenin durdurulması talep edilmeli ve süreç bir avukatla yürütülmelidir.
Bu rehber, yapıyo Mühendislik Ekibi tarafından güncel mevzuat (6306 sayılı Kanun, 7471 sayılı değişiklik ve 4 Şubat 2026 Uygulama Yönetmeliği) ve Kadıköy saha deneyimine dayanılarak hazırlanmıştır. Bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı hukuki görüş değildir. Binanıza özel ücretsiz değerlendirme için bizimle iletişime geçin.